Heb je wel het prikkelbare darm syndroom (PDS)? 

Uit het ledenblad ‘Prikkels’ van de PDSB geschreven door Janna Koopman en Laura Kool (gepubliceerd in december 2017)

Coeliakie, glutensensitiviteit en PDS, wat zijn de verschillen?

 Steeds meer mensen eten glutenvrij, maar dit is niet altijd nodig. Wanneer is het juist wel goed om glutenvrij te eten? 

Coeliakie

Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij je intolerant bent voor gluten (een soort eiwitten), met als mogelijke symptomen buikpijn, diarree, constipatie, winderigheid, plakkerige ontlasting, vermoeidheid, bloedarmoede, weinig eetlust, gewrichtspijn, gewichtsverlies, depressieve klachten, botontkalking, groeistoornissen en ondergewicht. Ongeveer 1% van de mensen lijdt aan coeliakie. De enige behandeling is een strikt glutenvrij dieet. Zonder deze behandeling tast de ziekte het slijmvlies van je dunne darm aan. Lees hier de verschillen tussen het glutenvrije dieet en het FODMAP dieet.

De huisarts kan met een bloedtest vaststellen of er antistoffen tegen gluten in het bloed zitten. Is dat het geval, dan is de kans op coeliakie groot. Het is wel van belang dat je voorafgaand aan de bloedtest gluten bent blijven eten! Als je geen of weinig gluten eet, worden er geen antistoffen tegen gluten aangemaakt en wijst de bloedtest wellicht ten onrechte uit dat er geen coeliakie is. 

Ook als je wel gluten hebt gegeten, komt het voor dat er bij het bloedonderzoek geen antistoffen zichtbaar zijn. Dat wil niet zeggen dat coeliakie is uitgesloten. Zijn er ziekteverschijnselen die passen bij coeliakie of is er een familielid met coeliakie, dan is nader onderzoek nodig. Zitten er antistoffen in het bloed of zijn er andere belangrijke redenen die in de richting van coeliakie wijzen, dan verwijst de huisarts je naar MDL-arts of kinderarts voor een darmbiopsie. Hiermee wordt de diagnose coeliakie dan bevestigd of uitgesloten. Bij kinderen die aan bepaalde criteria voldoen, kan een darmbiopt achterwege blijven voor de diagnosestelling. 

Glutensensitiviteit

Als er geen antistoffen tegen gluten worden gevonden in het bloed, maar je je wel beter voelt na het vermijden van producten waar gluten inzit, ben je mogelijk glutensensitief. Het is niet duidelijk wat de oorzaak is van glutensensitiviteit. Wellicht spelen ATI-eiwitten die in tarwe (een grote bron van gluten) zitten een rol. ATI’s hebben als taak om aanvallen van parasieten tegen te gaan. Ze kunnen sterke immuunreacties teweegbrengen in de darmen en andere organen. Lees hier meer over hoe het kruid Oregano kan helpen tegen parasieten in de darmen. 

Het vaststellen van glutensensitiviteit is complex. Het is namelijk niet aantoonbaar in het bloed of in de darm. De arts dient eerst ziekten zoals coeliakie uit te sluiten door middel van bloedonderzoek en een darmbiopt. Dan wordt er getest of het vermijden van gluten inderdaad helpt om klachten te voorkomen. Dit gebeurt door, onder begeleiding van een diëtist, zes weken een strikt glutenvrij dieet te volgen en daarna opnieuw gluten te gaan eten. 

De klachten bij glutensensitiviteit zijn nagenoeg hetzelfde als bij coeliakie en PDS. Bij Coeliakie veroorzaakt het eten van gluten ontstekingen, die zorgen dat het darmslijmvlies beschadigd en minder goed werkt. Deze ontstekingen zijn ook zichtbaar tijdens een endoscopie (darmonderzoek). Bij glutensensitiviteit ontstaat er geen schade aan de darm na het eten van gluten. Tijdens een endoscopie lijken de darmen ‘gezond’. 

Prikkelbare darm syndroom of PDS

Als er uit onderzoeken niet naar voren komt dat je Coeliakie hebt, kan het ook zo zijn dat je PDS hebt. De diagnose PDS wordt gesteld als je zes maanden lang minimaal één dag per week buikpijn hebt en verder voldoet aan minstens twee van de volgende criteria:
1. Je buikpijn is gerelateerd aan de ontlasting.
2. Er is een verandering van de frequentie van de stoelgang: diarree of constipatie.
3. De vorm van de stoelgang is veranderd: te hard of te waterig.

Soms krijgen mensen de diagnose PDS zonder dat andere aandoeningen, zoals coeliakie, tarweallergie en glutensensitiviteit, goed zijn uitgesloten. In de groep PDS-patiënten zit dus een groep onontdekte coeliakie patiënten. Lees hier meer over de symptomen bij PDS.

Overeenkomsten

Buikpijn, winderigheid, een afwijkend ontlastingspatroon (diarree/obstipatie) en andere maag-darmklachten kunnen voorkomen bij coeliakie, glutensensitiviteit en PDS. Bij coeliakie en glutensensitiviteit veroorzaken de gluten de klachten. Bij PDS kunnen gluten een oorzaak zijn voor de klachten, maar kunnen deze ook veroorzaakt worden door andere stoffen in graanproducten (tarwe bevat bijvoorbeeld fructanen, een van de FODMAP’s). Bij coeliakie en glutensensitiviteit wordt een glutenvrij dieet gevolgd. Bij PDS wordt vaak het FODMAP-dieet gevolgd, waarin je tijdens de eliminatiefase geen producten met fructanen mag eten die ook veel gluten bevatten (tarwe, gerst en rogge). Het dieet is niet glutenvrij, want je mag wel spelt eten. 

Verschillen

Coeliakie is een auto-immuunziekte met een duidelijke biologische marker in het bloed om de diagnose te kunnen stellen. De oorzaken van glutensensitiviteit en PDS zijn nog niet bekend en er zijn geen biologische markers om ze te kunnen diagnosticeren.

Bij coeliakie volg je een strikt glutenvrij dieet en let je ook op kruisbesmetting. Bij glutensensitiviteit is de gevoeligheid per persoon verschillend en hoeft de ene persoon wat minder strikt glutenvrij te leven dan de ander. Bij het FODMAP-dieet bij PDS volg je geen glutenvrij dieet, maar een dieet laag in korte keten koolhydraten.

Ongezond

Veel mensen volgen een glutenvrij dieet, omdat ze aangeven dat ze zich er beter voelen erbij. Niet alle glutenvrije producten zijn even voedzaam en sommige zijn zelfs ongezond. Vaak zijn ze gemaakt van witmeel (bloem) in plaats van volkorenmeel en bevatten ze minder voedingsvezels, B-vitamines en jodium, terwijl er geregeld meer suiker en/of zout aan is toegevoegd. Ga daarom alleen glutenvrij eten als dit echt noodzakelijk is. Eet bovendien op een gezonde manier glutenvrij met voornamelijk natuurlijke (onbewerkte) voedingsmiddelen, zoals aardappelen, rijst, quinoa, groenten, peulvruchten, noten, fruit, vlees, vis, kip, ei en zuivel.

Good Glutenfree Logo

De Nederlandse Coeliakie Vereniging heeft in 2016 het Good Glutenfree logo gelanceerd. Hiermee worden producenten gestimuleerd om van bepaalde producten de receptuur aan te passen (meer vezels, minder verzadigd vet, zout en suiker) zodat de glutenvrije consument de keuze heeft om een gezondere glutenvrije variant te kopen. 

Gepubliceerd in ledenblad Prikkels van de Prikkelbare Darm Syndroom Belangenvereniging in december 2017

Ik ben benieuwd wat je van mijn artikel Heb je wel PDS? vond. Heb je een vraag hierover of wil je iets delen, plaats dan onderaan je reactie!

Misschien vind je dit ook leuk om te lezen:

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top